Wanneer overstappen naar een warmtepomp
Bijgewerkt op
Een warmtepomp is geen aankoop die je op een willekeurig moment doet. De beste timing hangt af van je ketel, je woning en de prijs van stroom ten opzichte van gas. Zo herken je het juiste moment, en weet je wanneer wachten of eerst isoleren slimmer is.
De beste momenten om over te stappen
Je ketel gaat eindigen
Het ideale moment. Een gasketel gaat gemiddeld 15 à 20 jaar mee. Vervang je ze toch, dan vergelijk je de warmtepomp met de meerprijs boven een nieuwe ketel, niet met de volledige prijs.
Je verbouwt of isoleert
Bij een renovatie verleg je toch leidingen en vloeren. Isoleer eerst, kies dan de warmtepomp op het nieuwe, lagere vermogen. Dat is goedkoper dan een pomp die op een tochtig huis is gedimensioneerd.
Je hebt zonnepanelen of plant ze
Panelen dekken een deel van het pompverbruik, vooral in het tussenseizoen. In de winter, wanneer de warmtepomp het meest vraagt, produceren ze weinig: reken niet op gratis verwarming.
Er is steun beschikbaar
Premies en een verlaagd btw-tarief kunnen de netto-investering sterk verlagen. Premievoorwaarden wijzigen regelmatig: kijk ze na vóór je tekent (zie hieronder).
Eerst de woning: isolatie en afgiftetemperatuur
Een warmtepomp werkt het best bij een lage aanvoertemperatuur: hoe lager het water dat je radiatoren of vloer nodig hebben, hoe meer warmte de pomp per kWh stroom levert. Dat is de COP, uitgelegd in Van gasketel naar warmtepomp. En de aanvoertemperatuur hangt af van twee dingen: hoe goed je woning is geïsoleerd, en wat voor afgiftesysteem je hebt.
| Je woning | Warmtepomp? | Wat je best doet |
|---|---|---|
| Goed geïsoleerd, vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren (±35–45 °C) | Ja, hoge COP | Meteen stappen zetten, vooral bij je volgende ketelvervanging |
| Gemiddeld geïsoleerd, bestaande radiatoren die bij ±50–55 °C volstaan | Ja, met enkele aanpassingen | Radiatoren in koude kamers vervangen of aanvullen met ventiloconvectoren |
| Slecht geïsoleerd, radiatoren die 70 °C of meer nodig hebben | Nog niet | Eerst dak, gevel en beglazing; overweeg intussen een hybride systeem |
De prijsverhouding: wanneer wint stroom van gas?
Een kWh gas is goedkoper dan een kWh stroom. Een warmtepomp compenseert dat, want ze levert meerdere kWh warmte per kWh stroom. De break-even-COP is de COP waarbij beide even duur zijn:
Met een ketelrendement van 88 % op de bovenste verbrandingswaarde geeft dat:
| Stroom ÷ gas, prijs per kWh | Break-even-COP | Lees het zo |
|---|---|---|
| × 2,5 | 2,2 | Een gewone warmtepomp wint ruim |
| × 3,0 | 2,6 | Wint bij een seizoens-COP van 3 of meer |
| × 3,5 | 3,1 | Je COP moet echt goed zijn |
| × 4,0 | 3,5 | Enkel een goed geïsoleerde woning haalt dit |
De verhouding hangt af van je eigen contracten, en dus van de contractkeuze. Een dynamisch stroomcontract met een warmtepomp op een buffer kan de verhouding verbeteren: zie Loont een dynamisch contract?. Reken met je werkelijke prijzen, niet met een gemiddelde.
Let op wat verdwijnt als je de gasaansluiting afsluit: de vaste vergoedingen van gasleverancier en netbeheerder vallen weg. Dat telt mee in je besparing, naast de lagere energiekost.
Premies, btw en lening
- Mijn VerbouwPremie (Vlaanderen) geeft een premie voor een warmtepomp. Het bedrag hangt af van je inkomenscategorie en het type, en wijzigt regelmatig. Bekijk de actuele bedragen en voorwaarden op vlaanderen.be en laat je installateur nagaan of zijn offerte aan de voorwaarden voldoet.
- Btw. Bij een renovatie van een woning die ouder is dan 10 jaar geldt voor een warmtepomp een verlaagd btw-tarief van 6 %. Vraag je installateur om dit duidelijk op de offerte te zetten.
- Mijn VerbouwLening laat je de investering tegen een lage rente financieren. Een lening verandert niets aan de break-even, maar helpt de kasstroom.
Hoe je zulke steun meerekent, staat in Terugverdientijd, NCW en rendement: trek de premie af van je investering vóór je het terugverdienen berekent.
Hybride of volledig elektrisch?
| All-electric | Hybride (pomp + gasketel) | |
|---|---|---|
| Gasaansluiting | Kan weg: vaste kosten vallen weg | Blijft: vaste kosten blijven |
| Koude dagen | De pomp, soms met elektrische bijverwarming (hoge piek) | De gasketel neemt over |
| Maandpiek | Kan stijgen bij bijverwarming | Blijft laag: de ketel springt bij |
| Investering | Hoger, meer premie | Lager, minder aanpassingen aan je woning |
| Past bij | Goed geïsoleerd huis, lage aanvoer | Oudere woning die nog niet geïsoleerd is |
Wat doet het met je elektriciteitsverbruik?
Je gasverbruik valt weg, je stroomverbruik stijgt. Voor een gezin met 15.000 kWh gas en een COP van 3,5 is dat grofweg 3.800 kWh extra stroom per jaar. Controleer daarom drie dingen vóór je tekent:
- Je elektrische installatie. Past het vermogen in je aansluiting en zekeringen? Een driefasige aansluiting is vaak aangewezen.
- Je maandpiek. Het opstarten en de bijverwarming komen in je kwartierwaarden en dus in je capaciteitstarief.
- Je stroomcontract. Met meer verbruik weegt de energieprijs zwaarder en de vaste vergoeding lichter: een ander contract kan nu beter passen.
Stappenplan
Veelgestelde vragen
Wanneer is het beste moment om een warmtepomp te plaatsen?
Bij de vervanging van je gasketel of tijdens een renovatie. Dan betaal je enkel de meerprijs boven een nieuwe ketel, en kan je de isolatie en de afgifte in één keer aanpakken.
Werkt een warmtepomp in een oude woning?
Ja, als de woning ten minste redelijk is geïsoleerd en je radiatoren bij een aanvoer van ongeveer 50 à 55 °C voldoende warmte geven. Zo niet, isoleer eerst of kies voor een hybride systeem.
Heb ik vloerverwarming nodig?
Nee. Vloerverwarming en lage-temperatuurradiatoren geven wel de beste COP, maar bestaande radiatoren kunnen volstaan, eventueel met enkele aanpassingen.
Wat kost een warmtepomp?
Dat hangt van type, vermogen en woning af. Een lucht-water-warmtepomp met plaatsing kost grofweg tussen 10.000 en 20.000 euro, een bodemwarmtepomp meer. Vraag meerdere offertes en reken de premie en het btw-tarief mee.
Moet ik wachten tot mijn ketel stuk is?
Niet noodzakelijk, maar een draaiende ketel verlaagt de winst van overstappen: je betaalt dan de volle prijs van de warmtepomp. Loopt de berekening nu al positief, bijvoorbeeld door isolatie en premie, dan kan vroeger stappen lonen.
Verhoogt een warmtepomp mijn capaciteitstarief?
Dat kan, vooral bij elektrische bijverwarming op een koude ochtend. Een hybride systeem of een goed ingestelde regeling beperkt de piek. Zie Nettarieven en capaciteitstarief.
Informatief, geen advies. Bij twijfel primeren de officiële tariefkaart van je leverancier en de publicaties van de VREG en je netbeheerder. Zie ook de disclaimer.