De day-ahead-markt en negatieve prijzen

Bijgewerkt op

Elke middag wordt in Europa de stroom voor de volgende dag verhandeld, kwartier per kwartier. Die veiling bepaalt de groothandelsprijs: de basis van elk dynamisch contract, en via een maandgemiddelde ook van de meeste variabele contracten.

Eén veiling voor heel Europa

1
Voor 12 uur dienen producenten, leveranciers en grote verbruikers hun biedingen in voor elk kwartier van morgen: hoeveel ze willen verkopen of kopen, en tegen welke prijs.
2
Eén algoritme koppelt de Europese markten en zoekt per kwartier de prijs waarbij vraag en aanbod elkaar raken, rekening houdend met de capaciteit van de grensverbindingen.
3
In de vroege namiddag zijn de prijzen voor morgen bekend. Energieplatform Vlaanderen haalt ze op bij ENTSO-E en toont ze op de pagina Groothandel.

Sinds 1 oktober 2025 heeft de Belgische day-ahead-markt een prijs per kwartier, waar dat vroeger een prijs per uur was. Een dynamisch contract kan zo dezelfde resolutie volgen als je digitale meter.

De duurste centrale die nodig is, zet de prijs

De aanbiedingen worden gerangschikt van goedkoop naar duur: eerst zon en wind (die bijna niets kosten per extra kWh), dan kernenergie, dan gascentrales. De prijs van een kwartier is die van de laatste, duurste eenheid die nog nodig is om de vraag te dekken. Iedereen die verkoopt, krijgt die prijs.

marktprijs(kwartier) = prijs van de duurste nog nodige eenheid veel zon en wind, weinig vraag → goedkope eenheden volstaan → lage prijs windstil, koud, avondpiek → gascentrales nodig → hoge prijs

Daarom volgt de stroomprijs vaak de gasprijs, en daarom zijn de middaguren op zonnige dagen goedkoop geworden.

Negatieve prijzen

Op zonnige, winderige dagen met weinig verbruik kan de prijs onder nul zakken. Sommige producenten willen dan toch blijven draaien: een centrale stilleggen en herstarten kost geld, en sommige installaties krijgen steun per geproduceerde kWh. Ze betalen liever even om hun stroom kwijt te raken.

  • Met een dynamisch contract kan afname in die kwartieren bijna niets kosten, of zelfs opbrengen op de energiecomponent. Nettarieven, heffingen en btw blijven wel verschuldigd.
  • Injectie kan dan geld kosten: een injectievergoeding die de marktprijs volgt, wordt negatief. Een omvormer die de injectie kan beperken, of een batterij die op dat moment laadt, vermijdt dat.

Van marktprijs naar jouw prijs

De marktprijs is enkel de energiecomponent, zonder de marge van de leverancier, de nettarieven, de heffingen en de btw: zie Waaruit bestaat je energieprijs?. Een dynamisch contract rekent per kwartier met een formule zoals a × marktprijs + b; een variabel contract gebruikt meestal een maandgemiddelde, vaak gewogen met het Synergrid-profiel. Hoe dat werkt, lees je in Vast, variabel en dynamisch.

De prijzen van vandaag en morgen
Per kwartier, met het goedkoopste blok en de netfrequentie van het Belgische net.
Naar Groothandel
De digitale meter en je meetdata Wanneer zijn zonnepanelen rendabel?

Informatief, geen advies. Bij twijfel primeren de officiële tariefkaart van je leverancier en de publicaties van de VREG en je netbeheerder. Zie ook de disclaimer.