Day-ahead-markt en Belpex: hoe de stroomprijs voor morgen ontstaat
Bijgewerkt op
Elke middag wordt in Europa de stroom voor de volgende dag verhandeld, kwartier per kwartier. Die veiling bepaalt de groothandelsprijs: de basis van elk dynamisch contract, en via een maandgemiddelde ook van de meeste variabele contracten.
Hoe werkt de day-ahead-markt? Eén veiling voor heel Europa
Sinds 1 oktober 2025 heeft de Belgische day-ahead-markt een prijs per kwartier, waar dat vroeger een prijs per uur was. Een dynamisch contract kan zo dezelfde resolutie volgen als uw digitale meter.
De duurste centrale die nodig is, zet de prijs
De aanbiedingen worden gerangschikt van goedkoop naar duur: eerst zon en wind (die bijna niets kosten per extra kWh), dan kernenergie, dan gascentrales. De prijs van een kwartier is die van de laatste, duurste eenheid die nog nodig is om de vraag te dekken. Iedereen die verkoopt, krijgt die prijs.
Daarom volgt de stroomprijs vaak de gasprijs, en daarom zijn de middaguren op zonnige dagen goedkoop geworden.
Negatieve stroomprijzen
Op zonnige, winderige dagen met weinig verbruik kan de prijs onder nul zakken. Sommige producenten willen dan toch blijven draaien: een centrale stilleggen en herstarten kost geld, en sommige installaties krijgen steun per geproduceerde kWh. Ze betalen liever even om hun stroom kwijt te raken.
- Met een dynamisch contract kan afname in die kwartieren bijna niets kosten, of zelfs opbrengen op de energiecomponent. Nettarieven, heffingen en btw blijven wel verschuldigd.
- Injectie kan dan geld kosten: een injectievergoeding die de marktprijs volgt, wordt negatief. Een omvormer die de injectie kan beperken, of een batterij die op dat moment laadt, vermijdt dat.
Belpex en EPEX SPOT: de namen op uw tariefkaart
De Belgische day-ahead-prijs draagt verschillende namen. De VREG noemt hem EPEX SPOT Belgium/Belpex; op tariefkaarten staat vaak een kortere variant zoals "Belpex", "BELPEXM" of "Epex 15'". Een variabel contract gebruikt meestal niet de kwartierprijs zelf, maar een maandwaarde die daaruit berekend wordt:
| Index | Wat het is |
|---|---|
| Belpex (kwartier) | De day-ahead-prijs per kwartier zelf: de basis van een dynamisch contract. |
| Belpex rekenkundig gemiddelde | Het gewone gemiddelde van de dagprijzen van de maand. |
| Belpex RLP | Het maandgemiddelde, gewogen met het Synergrid-verbruiksprofiel: kwartieren waarin een gemiddeld gezin meer verbruikt, wegen zwaarder. |
| Belpex SPP | Het maandgemiddelde, gewogen met het Synergrid-zonneprofiel: gebruikt voor de injectievergoeding, want zonnepanelen injecteren vooral op de goedkope middaguren. |
Een "M" voor de naam staat voor een maandwaarde, een "Q" voor een kwartaalwaarde. Deze indexen worden gemeten tijdens de maand van levering: de waarde van een maand is pas begin de volgende maand bekend. Meer over de profielen in Synergrid-profielen in beeld; het verloop van de indexen staat op Prijzen.
Van marktprijs naar uw prijs
De marktprijs is enkel de energiecomponent, zonder de marge van de leverancier, de nettarieven, de heffingen en de btw: zie Waaruit bestaat uw energieprijs?. Een dynamisch contract rekent per kwartier met een formule zoals a × marktprijs + b; een variabel contract gebruikt meestal een maandgemiddelde, vaak gewogen met het Synergrid-profiel. Hoe dat werkt, leest u in Vast, variabel en dynamisch.
Veelgestelde vragen
Wat is de day-ahead-markt?
De Europese stroommarkt waar elke dag de elektriciteit voor de volgende dag verhandeld wordt, kwartier per kwartier. Biedingen gaan in vóór 12 uur, één algoritme koppelt de markten, en in de vroege namiddag zijn de prijzen voor morgen bekend.
Wanneer zijn de stroomprijzen voor morgen bekend?
In de vroege namiddag, na de veiling van 12 uur. Energieplatform Vlaanderen haalt ze op bij ENTSO-E en toont ze per kwartier op de pagina Groothandel. Prijzen van vandaag en morgen
Is de day-ahead-prijs per uur of per kwartier?
Sinds 1 oktober 2025 per kwartier; vroeger was het per uur. Een dynamisch contract kan zo dezelfde resolutie volgen als uw digitale meter.
Wat is Belpex?
De naam die u op tariefkaarten het vaakst ziet voor de Belgische day-ahead-prijs; de VREG noemt hem EPEX SPOT Belgium/Belpex. Variabele contracten gebruiken er vaak een maandgemiddelde van.
Wat betekent Belpex RLP of SPP?
Het zijn maandgemiddelden van de Belpex-prijs, gewogen met een Synergrid-profiel: RLP met het verbruiksprofiel van een gemiddeld gezin, SPP met het zonneprofiel. SPP wordt gebruikt voor de injectievergoeding. Synergrid-profielen in beeld
Wanneer is de Belpex-maandwaarde bekend?
Pas begin de volgende maand: de spotindexen worden gemeten tijdens de maand van levering.
Waarom wordt de stroomprijs soms negatief?
Op zonnige, winderige dagen met weinig verbruik willen sommige producenten toch blijven draaien: stilleggen en herstarten kost geld, en sommige installaties krijgen steun per geproduceerde kWh. Ze betalen dan liever even om hun stroom kwijt te raken.
Kost injecteren geld bij een negatieve prijs?
Met een injectievergoeding die de marktprijs volgt wel: die wordt dan negatief. Een omvormer die de injectie kan beperken, of een batterij die op dat moment laadt, vermijdt dat. Injectie: stroom terug op het net
Waarom volgt de stroomprijs vaak de gasprijs?
De prijs van een kwartier is die van de duurste centrale die nog nodig is om de vraag te dekken. Bij weinig zon en wind zijn dat gascentrales, dus dan zet de gasprijs de stroomprijs. Waarom de wereld uw gasprijs bepaalt
Wat betekent dit voor uw factuur?
Vul de cijfers van uw jaarafrekening in en zie in twee minuten wat elk Vlaams contract u gekost zou hebben, naast het uwe. Zonder account.
Informatief, geen advies. Bij twijfel primeren de officiële tariefkaart van uw leverancier en de publicaties van de VREG en uw netbeheerder. Zie ook de disclaimer.