Thuisbatterij: loont het, hoe groot, en hoe simuleert u ze?
Bijgewerkt op
Een thuisbatterij verschuift stroom in de tijd: ze slaat op wat anders het net op ging, en geeft het terug wanneer u het nodig hebt. Of een thuisbatterij loont, hangt af van hoeveel u injecteert, van uw contract, en van wat de batterij onderweg verliest. Hier leest u hoe ze werkt, hoe u ze kiest en rekent u na wat ze oplevert.
Loont een thuisbatterij?
Elke kWh die de batterij opslaat in plaats van ze te injecteren, kost u de injectievergoeding die u anders kreeg. Komt ze 's avonds terug, dan hoeft u die kWh niet af te nemen. Door het omzettingsverlies komt er wel minder terug dan erin ging.
Met een afnameprijs van 30 ct/kWh, een injectievergoeding van 3 ct/kWh en 90 % rendement levert elke verschoven kWh dus 0,9 × 30 − 3 = 24 ct op. Hoe meer volle cycli, hoe sneller de batterij zich terugbetaalt. In de zomer is er elke dag overschot; in de winter vaak niet, en dan staat een batterij die enkel op zon laadt stil.
Een illustratie voor een batterij die op zonne-overschot laadt, zonder standbyverbruik, veroudering, capaciteitstarief of netladen. Het aantal cycli en de prijs zijn voorbeeldwaarden: het echte aantal cycli hangt af van uw overschot per dag, en dat rekent de simulator per kwartier op een heel jaar.
Zelfconsumptie: de basisstrategie
Per kwartier kijkt de batterij naar uw meter. Zou u injecteren, dan laadt ze. Zou u afnemen, dan ontlaadt ze. Zo gebruikt u meer van uw eigen zonnestroom, en die is meer waard dan de injectievergoeding.
Gemiddelde zomerdag (Synergrid RLP0N en SPP), per uur, met 90 % rendement heen en terug. De nacht gebruikt wat de batterij de vorige avond overhield. In de winter is er veel minder overschot: dan laadt een batterij zonder netladen weinig.
Thuisbatterij opladen met netstroom
In de winter produceren zonnepanelen weinig, en zonder panelen is er helemaal geen overschot. Een batterij kan dan van het net laden in de nachtperiode, als stroom goedkoper is, en overdag ontladen. Energieplatform Vlaanderen laat de batterij daarvoor enkel laden in kwartieren op het nachtregister, tot een doel dat u per seizoen kiest: in de zomer vult de zon de batterij zelf.
Loont dat? Enkel als het verschil tussen dag- en nachtprijs groter is dan wat onderweg verloren gaat. Met een enkelvoudig tarief is er geen verschil, en kost netladen u enkel het omzettingsverlies. Welk laaddoel per seizoen voor uw verbruik en uw contract het goedkoopst is, zoekt de laadstrategie (met een gratis account) voor u uit: ze probeert verschillende combinaties van netladen, piekgrens en laadlimiet op uw eigen meetdata.
Thuisbatterij met een dynamisch contract
Met een dynamisch contract verandert de prijs elk kwartier. Een batterij die laadt wanneer stroom goedkoop is en ontlaadt wanneer ze duur is, haalt daar het meeste uit: dat is de combinatie die het vaakst loont. De goedkoopste kwartieren liggen dan niet altijd 's nachts, maar ook op zonnige middagen.
Dat vraagt sturing op de prijs, door de batterij zelf, een app of Home Assistant. De simulator van Energieplatform Vlaanderen stuurt vandaag op vaste regels (zelfconsumptie, netladen op het nachtregister, een piekgrens), nog niet op de kwartierprijs. Voor een dynamisch contract is zijn resultaat dus eerder een ondergrens.
De maandpiek afvlakken
Het capaciteitstarief rekent uw hoogste kwartier van de maand aan. Een batterij kan dat kwartier aftoppen door bij te springen zodra uw afname boven een grens komt. Daarvoor moet er wel lading over zijn op het moment dat het nodig is: vaak 's avonds in de winter, net wanneer een batterij die enkel op zon laadt leeg is. Een reserve voor de piek kost dus zelfconsumptie.
Hoe groot moet een thuisbatterij zijn?
Fluvius geeft als vuistregel 1 tot 1,5 kWh batterij per kWp zonnepanelen. Daarbinnen is groter niet altijd beter: een batterij levert enkel op met wat ze echt verschuift.
- Niet groter dan uw overschot. Kan de batterij meer opnemen dan u op een zonnige dag injecteert, dan raakt ze nooit vol. Dat deel betaalt u voor niets.
- Niet groter dan uw avond- en nachtverbruik. Kan ze meer leveren dan u tussen zonsondergang en de volgende ochtend verbruikt, dan blijft er lading over en laadt ze de dag erna minder bij.
- Vermogen telt mee. Een batterij die maar langzaam ontlaadt, dekt een korte, hoge vraag (koken, een waterkoker, een wagen) niet volledig.
Grof zijn er twee soorten. Stekkerbatterijen van een paar kWh werken op één fase en worden zonder grote ingreep aangesloten; verschillende modellen beperken hun ontladen tot 800 W. Vaste thuisbatterijen gaan van ongeveer 7 tot meer dan 20 kWh, vaak driefasig, met een veel hoger vermogen. Welke batterijen de simulator kent, met hun gegevens, staat in de technische catalogus.
Ook de batterij van een elektrische wagen die kan terugleveren (vehicle-to-grid, V2G) kan als thuisbatterij dienen, vaak met een grotere capaciteit. Dat kan maar een beperkt aantal wagens.
De juiste grootte zoekt u het best op uw eigen kwartierdata: met een gratis account probeert de beste opstelling verschillende batterijen en panelen en zoekt wat over de levensduur het meeste opbrengt.
Een thuisbatterij kiezen en plaatsen
- De omvormer. Hebt u zonnepanelen, dan kiest u best een hybride omvormer, die zowel de panelen als de batterij aanstuurt. Een storage only-omvormer is enkel voor een batterij. Gebruik altijd een gehomologeerde omvormer: zie de C10/26-lijst.
- Een oude omvormer vervangen. Is de omvormer van uw zonnepanelen ongeveer tien jaar oud, dan is het voordelig om hem bij de plaatsing van de batterij te vervangen door een hybride omvormer.
- Samen plaatsen. Plant u panelen én een batterij, laat ze dan samen installeren en keuren: dat bespaart installatiekosten en tijd, en beide worden op elkaar afgestemd.
- Kwaliteit en cycli. Een kwalitatieve batterij is duurder in aankoop, maar gaat meer laad- en ontlaadcycli mee. Een goedkope batterij zonder omvormer heeft weinig zin.
- Groenestroomcertificaten. Plaatst u een batterij met een hybride omvormer bij zonnepanelen die recht geven op groenestroomcertificaten, dan is een tweerichtingsmeting nodig: wat de batterij van het net laadt, mag niet als groene stroom meetellen.
Laat u bij keuze en installatie bijstaan door een vakman of uw installateur.
Thuisbatterij aanmelden bij Fluvius
Een thuisbatterij moet u verplicht aanmelden bij Fluvius, via mijnfluvius.be/groenestroom; uw installateur kan dat ook voor u doen. U stuurt een geldige AREI-keuring en een duidelijk eendraadschema van de batterij mee. U kunt de batterij samen met uw zonnepanelen melden, of apart als u ze later bijplaatst; de verwerking kan dan per onderdeel verschillen.
Ook wijzigingen meldt u aan Fluvius:
- Omvormer vervangen: melden. Stuurt die omvormer zowel panelen als batterij aan, dan meldt u de wijziging voor elk apart.
- Modules bijplaatsen of vervangen: melden met het aantal en type modules, de bruikbare capaciteit en de datum. Enkel een module erbij vraagt geen nieuwe keuring; wijzigt ook de binneninstallatie of de beveiligingsautomaat, dan wel.
- Verhuizen: u mag uw batterij meenemen. Meld de verhuis via Mijn Fluvius, apart van die van uw zonnepanelen. Na de verhuis is een nieuwe keuring verplicht.
- Eigendomsoverdracht: laat u de batterij staan bij een verhuis, dan vraagt de nieuwe eigenaar de overdracht aan, apart van die van de zonnepanelen.
- In of uit dienst, bijvoorbeeld tijdens een verbouwing of bij een defect: via Mijn Fluvius.
Kreeg u vroeger een premie voor uw thuisbatterij, dan moet ze minstens tien jaar op het distributienet aangesloten blijven; anders moet u de premie terugbetalen.
Wat een batterij verliest, laadtijd en levensduur
- Omzettingsverlies: van wisselstroom naar gelijkstroom en terug. Een rendement van 90 % heen en terug betekent dat van 10 kWh die erin gaat, 9 kWh terugkomt.
- Minimumlading: een batterij ontlaadt niet tot 0 %, om de cellen te sparen. Kijk naar de bruikbare capaciteit.
- Standby: de elektronica verbruikt zelf continu een beetje, ook als de batterij niets doet. Daarom bewaart een thuisbatterij stroom het best voor uren, niet voor weken: ze is gemaakt om elke dag te laden en te ontladen.
- Veroudering: de capaciteit neemt af met de jaren en het aantal cycli (de state of health). Bij 70 à 80 % van de oorspronkelijke capaciteit spreekt men van het einde van de levensduur.
- Vermogen en laadtijd: een batterij laadt en ontlaadt niet sneller dan haar omvormer toelaat. De laadtijd is ongeveer de bruikbare capaciteit gedeeld door het laadvermogen: 5 kWh met 2,5 kW laden duurt zo'n twee uur, met 800 W meer dan zes uur.
Wat de batterij over haar hele levensduur oplevert, met veroudering en een rentevoet, leest u in Terugverdientijd, NCW en rendement.
Doet uw batterij niet wat u verwacht?
Veel problemen met een thuisbatterij zijn geen defect, maar gevolgen van hoe ze werkt:
- Ze laadt in de winter nauwelijks. Zonder overschot heeft ze niets om op te laden. Netladen in de daluren kan, als het verschil tussen dag- en nachtprijs het verlies dekt.
- Ze is 's avonds al leeg. De bruikbare capaciteit is kleiner dan uw avondverbruik, of een deel ging naar een piekreserve. Kijk naar de bruikbare capaciteit, niet de totale.
- U neemt nog af terwijl de batterij ontlaadt. Uw verbruik is op dat moment hoger dan haar ontlaadvermogen; het verschil komt van het net.
- Uw meter toont een klein verbruik of een kleine injectie, ook al is de batterij niet leeg. Een batterij heeft even tijd nodig om te merken dat u een toestel aan- of uitzet. Zet u 's avonds verschillende toestellen af, dan kan ze kort een beetje injecteren, ook zonder zon. Volgens Fluvius is dat normaal en verschilt het per fabrikant.
- Er komt minder uit dan erin ging. Dat is het omzettingsverlies, plus het standbyverbruik van de elektronica.
- De capaciteit daalt. Veroudering is normaal; volg de state of health in de app van uw batterij.
Wilt u zien wat er werkelijk gebeurt: met Home Assistant en een P1-meter houdt Energieplatform Vlaanderen uw afname en injectie elk kwartier bij.
Mag een thuisbatterij op het net?
Een batterij moet op het net aangesloten mogen worden. Synergrid houdt daarvoor de lijst van goedgekeurde toestellen bij: zoek uw model in de C10/26-lijst, op merk, model of GLV-nummer.
Simuleer een thuisbatterij op uw eigen verbruik
Een gemiddelde zegt weinig over uw batterij: wanneer u verbruikt, hoeveel u injecteert en welk contract u hebt, maakt het verschil. Daarom rekent Energieplatform Vlaanderen per kwartier, op een heel jaar.
- Snelle berekening, zonder account, op het verbruik van een gemiddeld Vlaams gezin.
- Simulator, op uw eigen Fluvius-kwartierdata, met de kost per contract en de terugverdientijd.
- Beste opstelling: welke batterij en hoeveel extra panelen het meest opbrengen. Met een gratis account.
- Laadstrategie: de goedkoopste laadinstellingen voor uw batterij. Met een gratis account.
Zie ook: Zonnepanelen in Vlaanderen: opbrengst, terugverdientijd en rendement.
Veelgestelde vragen
Loont een thuisbatterij?
Dat hangt af van hoeveel u injecteert, van uw contract en van het verlies in de batterij. Elke verschoven kWh levert ongeveer het rendement maal de afnameprijs op, min de injectievergoeding die u anders kreeg: met 30 ct afname, 3 ct injectie en 90 % rendement is dat 24 ct. Hoe meer volle cycli per jaar, hoe sneller ze zich terugbetaalt. Simuleer een thuisbatterij
Kan ik een thuisbatterij simuleren op mijn eigen verbruik?
Ja. De snelle berekening werkt zonder account op het verbruik van een gemiddeld Vlaams gezin. Met een account rekent de simulator per kwartier op uw eigen Fluvius-meetdata, met de kost per contract en de terugverdientijd. Naar de snelle berekening
Kan ik mijn thuisbatterij opladen met netstroom?
Ja. In de winter is er weinig zonne-overschot; de batterij kan dan in de daluren van het net laden en overdag ontladen. Dat loont enkel als het verschil tussen dag- en nachtprijs groter is dan het omzettingsverlies. Met een enkelvoudig tarief kost netladen enkel verlies. Laadstrategie op uw meetdata
Loont een thuisbatterij met een dynamisch contract?
Een batterij die laadt bij lage en ontlaadt bij hoge prijzen is de combinatie die met een dynamisch contract het vaakst loont. Dat vraagt sturing op de kwartierprijs door de batterij, een app of Home Assistant. Loont een dynamisch contract?
Hoe groot moet mijn thuisbatterij zijn?
Fluvius geeft als vuistregel 1 tot 1,5 kWh batterij per kWp zonnepanelen. Daarbinnen: niet groter dan wat u op een zonnige dag injecteert, en niet groter dan wat u 's avonds en 's nachts verbruikt: anders raakt ze nooit vol of blijft er lading over. Ook het vermogen telt: een batterij die langzaam ontlaadt, dekt een korte, hoge vraag niet volledig. Beste opstelling op uw meetdata
Hoe lang duurt het om een thuisbatterij op te laden?
Ongeveer de bruikbare capaciteit gedeeld door het laadvermogen. Een batterij van 5 kWh die met 2,5 kW laadt, is in zo'n twee uur vol; met 800 W duurt het meer dan zes uur. Op zonne-overschot hangt het ook af van hoeveel overschot er is.
Hoe lang kan een thuisbatterij stroom opslaan?
Ze is gemaakt om elke dag te laden en te ontladen. De elektronica verbruikt continu een beetje, ook als de batterij niets doet, dus stroom bewaart u er het best uren in, niet weken.
Waarom laadt mijn thuisbatterij in de winter nauwelijks?
Zonder zonne-overschot heeft een batterij die op zon laadt niets om op te slaan. Netladen in de daluren kan dan, als het prijsverschil tussen dag en nacht het verlies dekt.
Verlaagt een thuisbatterij mijn capaciteitstarief?
Dat kan, als ze uw hoogste kwartier van de maand aftopt. Daarvoor moet er lading over zijn op dat moment, vaak 's avonds in de winter. Een reserve voor de piek kost wel zelfconsumptie. Nettarieven en capaciteitstarief
Moet ik mijn thuisbatterij aanmelden bij Fluvius?
Ja, dat is verplicht. U meldt ze via mijnfluvius.be/groenestroom, of uw installateur doet het voor u, met een geldige AREI-keuring en een eendraadschema. Ook een andere omvormer, extra modules, een verhuis of een eigendomsoverdracht meldt u aan Fluvius.
Waarom zie ik nog afname of injectie op mijn meter, ook al heb ik een thuisbatterij?
Een batterij heeft even tijd nodig om te merken dat u een toestel aan- of uitzet. Daardoor ziet u soms kort een klein verbruik of een kleine injectie, ook als er nog lading in zit. Volgens Fluvius is dat normaal; de snelheid verschilt per fabrikant.
Mag ik mijn thuisbatterij meenemen als ik verhuis?
Ja. Meld de verhuis via Mijn Fluvius, apart van die van uw zonnepanelen; na de verhuis is een nieuwe keuring verplicht. Kreeg u vroeger een premie, dan moet de batterij minstens tien jaar op het net aangesloten blijven.
Welke omvormer heb ik nodig voor een thuisbatterij?
Met zonnepanelen best een hybride omvormer, die panelen en batterij samen aanstuurt; zonder panelen volstaat een omvormer enkel voor opslag. Gebruik altijd een gehomologeerde omvormer uit de C10/26-lijst. Zoek in de C10/26-lijst
Mag elke thuisbatterij op het net?
Ze moet in de C10/26-lijst van Synergrid staan, de lijst van toestellen die op het net aangesloten mogen worden. U zoekt er op merk, model of GLV-nummer. Zoek in de C10/26-lijst
Hoe lang gaat een thuisbatterij mee?
De capaciteit neemt af met de jaren en het aantal cycli. Bij 70 à 80 % van de oorspronkelijke capaciteit spreekt men van het einde van de levensduur. Wat ze over die levensduur oplevert, rekent u met de netto contante waarde. Terugverdientijd, NCW en rendement
Wat betekent dit voor uw factuur?
Vul de cijfers van uw jaarafrekening in en zie in twee minuten wat elk Vlaams contract u gekost zou hebben, naast het uwe. Zonder account.
Informatief, geen advies. Bij twijfel primeren de officiële tariefkaart van uw leverancier en de publicaties van de VREG en uw netbeheerder. Zie ook de disclaimer.